بازار تلفن همراه در ایران پیش از بهبود نسبی از شوک‌های گاه‌وبیگاه ناشی از تغییرات تعرفه اکنون گرفتار قاچاق گسترده و سازمان یافته شده است. حجم قاچاق و نبود هیچ نهاد نظارتی در بازار به گونه‌ای است که خرید محصولی مطمئن برای مشتریان بسیار دشوار شده و حتی بسیاری از واردکنندگان قانونی با سابقه مانند شرکت پارس قائم، از ادامه فعالیت باز مانده‌اند. نگاهی اجمالی به عملکرد شرکت‌های تولیدکننده و نمایندگان رسمی آنها بخشی از معضلات موجود در این بازار را نشان می‌دهد.

 

بازار آشفته تلفن همراه
نگاهی به عملکرد شرکت های بزرگ تلفن همراه در ایران
هومن کبیری پرویزی- دنیای کامپیوتر و ارتباطات
بازار تلفن همراه در ایران پیش از بهبود نسبی از شوک‌های گاه‌وبیگاه ناشی از تغییرات تعرفه اکنون گرفتار قاچاق گسترده و سازمان یافته شده است. حجم قاچاق و نبود هیچ نهاد نظارتی در بازار به گونه‌ای است که خرید محصولی مطمئن برای مشتریان بسیار دشوار شده و حتی بسیاری از واردکنندگان قانونی با سابقه مانند شرکت پارس قائم، از ادامه فعالیت باز مانده‌اند. نگاهی اجمالی به عملکرد شرکت‌های تولیدکننده و نمایندگان رسمی آنها بخشی از معضلات موجود در این بازار را نشان می‌دهد.

۱- نوکیا: بزرگ‌ترین تولیدکننده تلفن همراه در جهان که بیشترین سهم بازار در ایران را نیز در اختیار دارد، بهترین موقعیت از نظر سازماندهی، تشکیلات و بازاریابی را نیز در ایران دارد. این شرکت با داشتن دفتر نمایندگی در ایران و مشارکت با شرکت‌های قدرتمندی چون اتصالات و نیا توانسته است جایگاه مستحکمی برای خود فراهم آورد. تبلیغات موثر از طریق رسانه‌ها، بیلبوردهای تبلیغاتی، استندهای تبلیغاتی در مراکز فروش مهم در کنار راه‌اندازی وب‌سایت فارسی و مرکز ارتباط با مشتریان، توانسته است مخاطبین بسیاری را به خود جلب کند. البته از این نکته هم نباید غافل شد که طیف وسیع محصولات این شرکت که از توزیع نسبتا مناسبی هم برخوردار هستند، علاقه‌مندان زیادی را در رده‌های مختلف سنی و با علایق گوناگون به خود جلب کرده است. مهمتر از همه این که این شرکت از مرداد ماه جاری اقدام به ایجاد ضمانتنامه متحدالشکل (MLW) برای محصولات خود نموده است. هرچند که هنوز جزئیات کامل این طرح منتشر نشده است ولی این اقدام می‌تواند یک اقدام بسیار مفید و موثر در بازار تلفن همراه ایران تلقی شود. در هر حال اگرچه گوشی‌های بدون ضمانت و گهگاه مثله شده نوکیا، به دلیل تعویض قطعات اصلی مانند باتری، شارژر و هندزفری، یا تقلبی، در بازار به وفور یافت می‌شوند ولی امکان تهیه گوشی‌های مطمئن این شرکت به راحتی مهیا است و به همین دلیل هم می‌توان این شرکت را موفق‌ترین بازیگر حال حاضر بازار تلفن همراه ایران دانست.

۲- سامسونگ: این شرکت در سال‌های اخیر از ضعف رقبایی چون سونی اریکسون، موتورولا و ال‌جی در بازار ایران، به خوبی استفاده کرده و توانسته است جایگاه مناسبی برای خود ایجاد کند. اگرچه خروج شرکت قدرتمند و با سابقه پارس قائم برگ سیاهی در پرونده تلفن‌های همراه سامسونگ بوده است ولی حضور نسبتا موفق شرکت پارس مایکروتل توانسته است تا حدودی این خلاء را جبران کند. از همه مهمتر حضور موثر دفتر نمایندگی سامسونگ در ایران که اگرچه به خوبی نوکیا عمل نکرده ولی از عملکرد قابل قبولی برخوردار بوده است. این شرکت هم از جمله شرکت‌هایی است که در سال‌های اخیر نه فقط برای تلفن‌های همراه خود بلکه برای اطلاع‌رسانی و پشتیبانی از محصولات الکترونیکی مصرفی و لوازم خانگی خود، اقدام به راه‌اندازی وب‌سایت فارسی کرده و به تازگی آن را با طراحی مجدد بروز رسانی کرده است. در کنار این موارد رشد کیفی محصولات سامسونگ در کنار زیبایی در طراحی این گوشی‌ها که سامسونگ از قدیم به آن شهره بوده است، در سال‌های اخیر باعث جلب خریداران در تمام دنیا، به محصولات این شرکت گردیده است. در مجموع می‌توان عملکرد این شرکت را نیز در بازار ایران در حد قابل قبول دانست.

۳- سونی‌اریکسون: حکایت سونی‌اریکسون حکایت غریبی است. این شرکت در ابتدای حضور در بازار ایران از طریق نمایندگی‌های فروش و خدمات پس از فروش سونی در ایران اقدام به عرضه و پشتیبانی از محصولات خود نمود. رفته رفته و به دلیل کیفیت خوب و ویژگی‌های ابتکاری محصولات، جایگاه مناسبی را در بین مصرف‌کنندگان به دست آورد. اقبال به محصولات این شرکت به حدی افزایش یافت که رفته رفته به رقیبی جدی حتی برای نوکیا تبدیل شد. ولی با تغییراتی که در شرکت‌های همکار سونی رخ داد و از آن مهمتر سیاست شرکت سونی‌اریکسون بر قطع همکاری مستقیم با شرکت‌های ایرانی در پیروی از قوانین تحریم، باعث شد هیچیک از شرکت‌هایی که به هر نحو با سونی‌اریکسون همکاری می‌کردند نتوانند اقدام به خرید مستقیم از این شرکت نمایند. این موضوع باعث تضعیف شرکت‌های باسابقه‌ای مانند پارس سیتادل، از شرکت‌های وابسته به الرمس، و نیز شرکت‌های نوظهوری چون پارس نیکاتل و پارس کامتل شد.

به گونه‌ای که در حال حاضر اغلب مدل‌های جدید سونی‌اریکسون حتی به صورت قاچاق در بازار یافت نمی‌شوند و شرکت‌هایی که خود را نماینده رسمی معرفی می‌کنند، برخلاف نظر سونی‌اریکسون که خود را فاقد هر نماینده‌ای در ایران اعلام می‌کند، مدل‌های بسیار محدودی را به مصرف‌کننده ارائه می‌نمایند. از دیگر نکات قابل تامل در عملکرد این شرکت می‌توان به فقدان دفتر نمایندگی رسمی در ایران، در حالی که سونی در ایران دفتر نمایندگی رسمی و اریکسون شرکت رسمی ثبت شده دارند، و نیز نداشتن وب‌سایت فارسی برخلاف شرکت‌هایی مانند نوکیا، سامسونگ و ال‌جی اشاره کرد. با توجه به موارد ذکر شده فروش گوشی‌های سونی‌اریکسون به نحو قابل ملاحظه‌ای در بازار ایران کاهش یافته است که شاید بتوان عمده‌ترین دلیل آن را عملکرد شرکت تولیدکننده دانست.

***

در آخرین لحظات نگارش این سطور، نظر نگارنده به آگهی معرفی نمایندگان رسمی شرکت سونی‌اریکسون در ایران در روزنامه همشهری جلب شد که در آن سه شرکت سیتادل، نیکاتل و نامداران به عنوان نماینده رسمی این شرکت در ایران معرفی شده بودند. در بین این سه شرکت نامداران سابقه کمتری در بازار تلفن همراه ایران داشته و پیش از این با فروش پشتیبانی محصولات آلکاتل در ایران فعالیت نموده است ولی دو شرکت دیگر سابقه همکاری رسمی و غیررسمی با سونی‌اریکسون در ایران را داشته‌اند. باید دید آیا تغییر سیاست سونی‌اریکسون در ایران به بازیافتن جایگاه پیشین این شرکت در بازار منجر خواهد شد یا خیر.

۴- ال‌جی: این شرکت نیز از شرکت‌های نه چندان موفق در بازار تلفن همراه ایران بوده است. گوشی‌های این شرکت در ابتدای ورود به بازار ایران با پشتیبانی شرکت گلدیران که شریک تجاری ال‌جی از سال‌ها قبل بوده است، به بازار عرضه شدند. ال‌جی اولین شرکت خارجی تولیدکننده محصولات الکترونیکی مصرفی بود که اقدام به راه‌اندازی وب‌سایت رسمی فارسی کرده و از این طریق پلی بین دفتر نمایندگی ایران خود با مشتریان برقرار کرد. عدم اقبال خریداران به گوشی‌های ال‌جی، موجب شد که این شرکت در اقدامی بی‌سابقه نمایندگی فروش و خدمات پس از فروش خود را از گلدیران گرفته و به پرشین تله‌کام واگذار کند. ولی با داغ شدن بحث تولید تلفن همراه در ایران همکاری ال‌جی و مادیران، ارتباط ال‌جی و پرشین تله‌کام رو به تحلیل گذاشت و این اختلاف تا بدانجا پیش رفت که ال‌جی یکبار دیگر نمایندگی خود را این بار از پرشین تله‌کام گرفته و مجددا به گلدیران واگذار نماید.

در هر حال سیاست‌های ال‌جی بر تغییرات نمایندگان فروش و یا تولید در ایران تاکنون نتوانسته است جایگاهی مناسب برای گوشی‌های این شرکت در بازار ایران فراهم نماید. این در حالی است که گوشی‌های ال‌جی در سطح جهان با اقبال خریداران مواجه بوده‌اند و این شرکت در حال حاضر با اختلاف ناچیزی نسبت به موتورولا در جایگاه چهارم بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تلفن همراه در جهان قرار دارد. باید دید آیا تغییر نمایندگی فروش و خدمات پس از فروش این شرکت و نیز خاتمه پروه تولید تلفن همراه در ایران در کنار حضور ضعیف رقبایی مانند سونی‌اریکسون و موتورولا خواهد توانست جایگاهی در خور برای این شرکت فراهم آورد یا نه؟

۵- موتورولا: موتورولا تاکنون هیچگاه جایگاه مستحکمی در بازار تلفن همراه ایران نداشته است. این امر به دو دلیل عمده وابسته است اولی حضور کم رنگ موتورولا در بازار منطقه خاورمیانه است و دومی اجبار این شرکت بر پیروی از سیاست‌های تحریم علیه ایران. شرکت‌های مختلفی تاکنون ادعای نمایندگی رسمی این شرکت را در ایران داشته‌اند که تازه‌ترین آنها شرکت پارس کامتل است ولی این موضوع تاکنون هیچگاه توسط شرکت موتورولا تایید نشده است. حضور ضعیف موتورولا در ایران در ماه‌های اخیر به جهت مشکلات حاد خود این شرکت که به از دست رفتن سهم بازار این شرکت در سراسر جهان منجر شده است، به شدت تشدید شده است. در هر حال یافتن یک گوشی جدید موتورولا با گارانتی قابل اعتماد در حال حاضر، کار هر کسی نیست!

۶- سایر تولید کنندگان: سایر تولیدکنندگان در بازار ایران به دو بخش اصلی تقسیم می‌شوند یکی تولیدکنندگان تلفن‌های همراه هوشمند و دیگری تولیدکنندگان تلفن‌های همراه ارزان قیمت یا با شهرت کمتر. مشهورترین اعضای گروه اول که فعالیت موثری هم دارند اچ‌تی‌سی (HTC) و آی‌میت هستند که دارای نمایندگان رسمی فعال بوده و همچنین اپل که با گوشی آی‌فون خود مخاطبان خاص خود را یافته است و البته این آخری فاقد هرگونه نمایندگی رسمی بوده و گوشی‌های موجود این شرکت در بازار اغلب قفل شکسته هستند و در صورت بروزرسانی از طریق اینترنت بلافاصله مجددا قفل می‌شوند. در بین گوشی‌های ارزان‌قیمت هم می‌توان به نام‌هایی چون آلکاتل، حایر و ZTE در کنار برخی نام‌های نه چندان مشهور چینی اشاره کرد که سهم چندانی در بازار ندارند.

از بین شرکت‌های فعال در این گروه می‌توان به فعالیت موثر و ابتکاری پرشین تله‌کام، نماینده رسمی پیشین شرکت ال‌جی و یکی از نمایندگان رسمی فعلی شرکت اچ‌تی‌سی در راه‌اندازی فروشگاه‌های زنجیره‌ای آریو تله‌کام برای فروش محصولات اچ‌تی‌سی و همچنین محصولات سایر شرکت‌ها با گارانتی‌های رسمی، اشاره کرد که اقدام جالب توجه بوده و در صورت مدیریت صحیح می‌تواند تحولی ماندگار در بازار تلفن‌های همراه ایران ایجاد کند. در هر حال در بین تمامی شرکت‌های داخلی و خارجی نام برده شده که هر یک به نحوی سعی در ایجاد بازاری مناسب برای خود دارند، جای سازمان‌های دولتی و نهادهای صنفی در ساماندهی بازار کاملا خالی است و عملکرد گذشته این نهادها نشانگر آن است که نه تنها هیچ بهبودی در وضعیت بازار توسط آنان ایجاد نشده است بلکه متاسفانه اغلب اختلالات ایجاد شده در این بازار به دلیل عملکردهای غیر کارشناسی و نا مناسب آنها بوده است.

 

 سایت خبری ایتنا